Het artikel gaat hieronder verder.
Jongeren die nu afstuderen wacht een andere, veel moeilijker arbeidsmarkt dan de jongeren die een paar jaar geleden de collegebanken achter zich lieten. Maar is A.I. daarvoor to blame, zoals vaak verondersteld? Dat is nog maar de vraag, blijkt uit een uitgebreid nieuw rapport van Intelligence Group, waarvoor verschillende onderzoeken zijn gecombineerd en allerlei experts zijn geïnterviewd. ‘De recente stijging van de jeugdwerkloosheid past beter binnen een bredere economische afkoeling dan binnen een directe technologische verklaring’, concluderen de onderzoekers. Oftewel: A.I. krijgt vaak de schuld, maar dat is zelden terecht.
‘Kunstmatige intelligentie speelt een rol, maar staat niet op zichzelf.’
Tegelijkertijd betekent dit volgens de onderzoekers trouwens niet dat er géén verandering plaatsvindt. ‘Starters krijgen in sommige sectoren zeker moeilijker toegang tot werk’, stellen ze namelijk. Deze ontwikkeling bevindt zich volgens hen echter ‘nog in een vroeg stadium en is sterk afhankelijk van sector, organisatie en mate waarin A.I. daadwerkelijk wordt toegepast. Kunstmatige intelligentie speelt hierin dus een rol, maar staat niet op zichzelf. Ook ontwikkelingen als outsourcing, platformisering en veranderende bedrijfsmodellen dragen bij aan deze beweging.’
Structurele krapte
Wat volgens hen uit zowel het onderzoek als de interviews naar voren komt, is dat de eerste effecten van A.I. in Nederland zich vooral manifesteren in ‘gedrag en besluitvorming van organisaties. Verwachtingen over wat A.I. kán – en in de toekomst zál – doen, leiden nu al tot aanpassingen in instroombeleid, functie-eisen en wervingsstrategieën. De grootste risico’s zijn daarmee niet primair technologisch van aard. In het licht van de vergrijzing en structurele krapte vormt het beperken van instroom en het verminderen van investeringen in starters een groter ‘probleem’ dan de opkomst van A.I. zelf.’
‘We hebben een systeem gebouwd dat jongeren al veel eerder buitenspel zet.’
De uitdaging ligt nu dan ook vooral in ‘de manier waarop de arbeidsmarkt wordt ingericht’, aldus het rapport. ‘Keuzes van organisaties, onderwijsinstellingen en beleidsmakers van vandaag bepalen of technologie zorgt voor uitsluiting of juist nieuwe vormen van ontwikkeling. Zoals organisatiepsycholoog Merel Feenstra-Verschure stelt: ‘We denken dat jongeren straks niet meer nodig zijn omdat A.I. routinetaken overneemt. Maar eigenlijk hebben we een systeem gebouwd dat jongeren al veel eerder buitenspel zet.’
Spiraal van krimp
Haar analyse: werkgevers proberen zoveel mogelijk risico te vermijden. En blijven daarbij – ten onrechte – vasthouden aan een systeem waarin ervaring en diploma’s vaak zwaarder wegen dan potentieel. De instapbaan stond volgens die redenering al onder druk vóór de A.I.-revolutie. Maar juist door meer op skills te selecteren is verandering mogelijk, zeggen diverse geïnterviewden. Zoals Maroeska Bakker, medeoprichter van The Recharge Club: ‘Kijk naar welke skills je nodig hebt. Dan heb je verrassend vaak jonge mensen nodig. En wie zijn nou degenen die het beste die digitale snelheid, ontwikkelingen en veranderingen kunnen adopteren?’
‘Kijk naar welke skills je nodig hebt. Dan heb je verrassend vaak jonge mensen nodig.’
Of zoals Jan van der Laan, future-of-work-specialist en oprichter van SkillX Revolution, het in het rapport zegt: ‘Ik ben zelf recruiter geworden zonder de juiste vooropleiding. Iemand gaf mij het vertrouwen en zag dat ik de vaardigheden had. Dat vertrouwen gun ik meer mensen.’ Volgens hem kan A.I. juist helpen om deze beweging te versnellen, bijvoorbeeld dankzij matchingtools die skills centraal stellen in plaats van cv’s. Bedrijven die A.I. benaderen als middel om mensen beter te laten werken, gaan groeien, zegt hij. Maar bedrijven die A.I. puur als kostenbesparingstool inzetten, komen juist in een spiraal van onzekerheid en krimp terecht.
Geen angst
Iemand als Gen Z-expert Laura Bas, die al jaren onderzoekt wat jonge werknemers drijft, hoort jongeren zelf overigens zelden over angst voor overname door A.I. ‘Ik denk dat A.I. voor bedrijven een handig alibi is’, zegt ze. ‘Ze praten er veel over, maar in de praktijk valt het gebruik reuze mee. De meeste organisaties experimenteren wat met tools, maar structurele toepassing is zeldzaam. Elke generatie krijgt dit verhaal over zich heen. In de jaren 80 dachten ze ook dat jongeren nooit meer werk zouden vinden. Die jongeren zijn nu zestigers met een hele carrière achter de rug. De wereld verandert, dus werk verandert mee. Dat hoort erbij.’
‘A.I. is voor veel bedrijven een spook onder het bed.’
Volgens stage-expert Maarten Brand is vooral het probleem dat organisaties gaan handelen naar wat ze in de media lezen. ‘A.I. is voor veel bedrijven een spook onder het bed. Als je maar vaak genoeg hoort dat A.I. banen gaat vervangen, dan ga je daar ook naar handelen. Ook als het feitelijk nog helemaal niet gebeurt. Bedrijven denken: A.I. gaat starterswerk overnemen, dus laten we nu maar geen starters aannemen.’ De kernvraag is daarmee volgens hem niet alleen wat A.I. doet, maar vooral hoe organisaties erop anticiperen: snijden zij uit angst of investeren zij in vakmanschap en begeleiding?
Meer lezen?
Download hier het hele rapport over jongeren en de arbeidsmarkt.
Meer weten?
Meer over de invloed van A.I. op recruitment? Of wil je er zelf zinvol mee leren experimenteren? Het kan allemaal op 26 mei tijdens het event AI & Talent. Je leest er hier alles over:
Lees ook
- ‘Banenverlies voor jongeren door A.I.? Er is nog geen enkele reden tot paniek’
- Laura Bas: ‘A.I. neemt misschien taken over, maar geen talent, empathie of creativiteit’
- Jongeren hebben steeds minder te kiezen: aantal vacatures daalt in 2 jaar tijd met een kwart
- Zijn de jongste generaties verleerd hoe het is om te solliciteren?
- De uitzend-cao heeft meer impact op de vraag naar jongeren dan A.I.
- Merel Feenstra-Verschure: ‘We hebben een systeem gebouwd dat jongeren buitenspel zet’
- A.I. en jongeren op de arbeidsmarkt: ‘Disruptief als COVID, maar geen reden voor paniek’