Het artikel gaat hieronder verder.
When using AI leads to brain fry, dat is de kop van een recent artikel in Harvard Business Review over het gebruik van A.I. Nu is het werken met AI zelf niet zozeer het probleem, maar wél het constant schakelen tussen de verschillende A.I.-systemen. Dat verhoogt de mentale vermoeidheid van de gebruiker, een fenomeen dat AI Brain Fry wordt genoemd.
‘Bij AI Brain Fry zijn medewerkers bijna 40% eerder geneigd te vertrekken.’
Onderzoekers van Boston Consultancy Groep deden een studie onder 1.488 Amerikaanse medewerkers, wat ze vonden was dat deze cognitieve overbelasting ervoor zorgt dat medewerkers meer fouten gaan maken, maar uiteindelijk ook eerder geneigd waren hun baan op te zeggen. ‘Van de werknemers die geen AI Brain Fry rapporteerden, gaf 25% aan actief van plan te zijn te vertrekken. Onder degenen die wel AI Brain Fry rapporteerden, steeg dat percentage naar 34%. Dit vertegenwoordigt een toename van 39% in de actieve intentie om te vertrekken onder werknemers die A.I. het meest gebruiken.’
Schakelen en controleren
De belangrijkste oorzaak is niet het gebruik van de A.I. zelf, maar eerder de manier waarop het wordt ingezet: dat komt grotendeels door het schakelen tussen de tools, maar ook het controleren van de output. Voor je het weet ben je een massa aan tekst/code door aan het ploegen. Meer output leidt tot meer beslissingen die je moet nemen. A.I. zorgt dan niet alleen voor meer werk, maar ook voor een hogere werkdruk.
Dit is vergelijkbaar met het gebruik van e-mail. E-mail maakte communicatie kosteloos, maar dat zorgde er vervolgens weer voor dat het aantal ‘brieven’ dat we elkaar sturen explodeerde. Met als gevolg: een constant uitpuilende inbox. Een typisch voorbeeld van de Jevons Paradox: we gaan bij toenemende efficiency niet mínder gebruiken van een grondstof (in zijn tijd: kolen), maar juist méér. E-mail maakte ons continu bereikbaar. De technologie intensiveerde het werk, zoals bleek uit onderzoek uit 2012. Deelnemers die 5 werkdagen geen mail gebruikten, deden minder aan multitasken, konden zich langer concentreren en ervoeren minder stress.’
Rode oortjes
De medewerkers in het onderzoek gaven aan last te hebben van mentale mist (brain fog) en daarmee ook van concentratieverlies. Dat leidde tot tragere besluitvorming, maar ook fysieke kwalen als hoofdpijn. Dat leidt uiteindelijk tot die overload en het gevoel te veel aan je hoofd te hebben. En misschien nog wel het ergste: niet meer kunnen ontspannen. Je herkent het vast wel, rode oortjes na een half uurtje YouTube Shorts kijken. We krijgen zo enorm veel prikkels binnen dat ons hoofd er warmer van wordt.
Dat komt: door de opbouw van de neurotransmitter Glutamaat raakt de balans verstoord tussen Glutamaat en Gaba. Waar Glutamaat zorgt voor concentratie, zorgt Gaba dat je kunt ontspannen, goed in slaap kunt vallen en minder stress ervaart. Wie 1 van de 2 uitput zal zich later moeilijker kunnen concentreren en of weer kunnen ontspannen. Het gevolg: je brein blijft als een hamster rondjes rennen in je hoofd. Vooralsnog ervaarde men 14% meer mentale moeite, 12% meer mentale vermoeidheid en 19% informatie overload. Laat het een waarschuwing zijn voor wat komen gaat.
Niet goed in taskswitchen
Eerder lazen we al hoe A.I. de werkdag kan intensiveren. Het is daarom belangrijk dat we A.I. op een juiste manier gaan benaderen. Zoals met veel dingen: te veel gebruik is niet goed. Onderzoekers raden dan ook aan om niet te veel tools tegelijkertijd te gebruiken. Medewerkers die maximaal 3 tools gebruikten ervaren er de voordelen van, maar naarmate er meer tools gebruikt werden nam zowel de productiviteit af als de vermoeidheid toe. We zijn als mens (man én vrouw) simpelweg niet zo goed in multitasken (taskswitchen).
‘Naarmate ze een derde tool toevoegen, neemt de productiviteit weer toe, maar in een lager tempo. Na drie tools daalden de productiviteitsscores echter. Multitasking staat erom bekend notoir onproductief te zijn, en toch trappen we er steeds weer in’, aldus de onderzoekers. Er is dus ook hier sprake van A.I.-hygiëne als onderdeel van de werkdag. Oftewel: gebruik A.I. vooral voor samenvatten, voor routinematig werk, maar zorg ervoor dat je focusblokken houdt waarin je jezelf kunt concentreren. Dat geeft niet alleen meer voldoening, maar verlaagt ook de ervaren werkdruk.
Grijsgedraaide plaat
De adviezen zullen je misschien bekend voorkomen en voelen ook voor mij soms als een grijsgedraaide langspeelplaat. Maar wil je AI Brain Fry voorkomen, beperk dan echt het aantal tools dat je gebruikt, wissel niet te veel/vaak van taken (aandachtsresidu is de vertraging van je brein of van 1 taak naar de andere gaan) en plan regelmatig (offline) pauzes in. Keer op keer is niet voor niets het een pleidooi voor een slimmere werkdag, waarin we geen ‘uren’ maken maar focustijd inplannen.
Het is 1 van de redenen waarom ik fan ben van timeboxing. Wie 3 keer per dag een ‘voetbalwedstrijd’ inplant is bovengemiddeld effectief. Mensen die minimaal 3,5 uur dagelijks ongestoord kunnen werken zijn productiever dan mensen met minder ongestoorde (gefragmenteerde) tijd. ‘Concentratietijd vertegenwoordigt ononderbroken blokken waarin kenniswerkers zich kunnen bezighouden met diepgaande, cognitief veeleisende taken. Onderzoek toont consequent aan dat kenniswerkers met minstens 3,5 uur concentratietijd per dag doorgaans productiever zijn dan degenen met minder concentratietijd.’
2025 Focus Time Benchmarks:
| Percentiel | Focustijd per dag | Focustijd per week | Prestatieniveau |
| 90th | 4,5+ uur | 22.5+ uur | Exceptioneel |
| 75th | 3,8 uur | 19 uur | Bovengemiddeld |
| 50th (Median) | 3,2 uur | 16 uur | Gemiddeld |
| 25th | 2,6 uur | 13 uur | Ondergemiddeld |
| 10th | 2,0 uur | 10 uur | Zorgelijk |
Hier komt dan ook mijn pleidooi voor sociale innovatie uit voort. We stapelen steeds meer hoog intensief werk op elkaar, waardoor natuurlijke rustmomenten uit de dag gaan. Momenten die we vervolgens ook opvullen met andere cognitief belastende taken, zoals telefoongebruik, als we een wandeling maken. Een 6-urige werkdag, een 4-daagse werkweek dragen dan bij aan meer herstel, meer focus en meer vrije tijd. Tijd die we kunnen benutten voor ons gezin, gezondheid en of samenleving.
Het belang van sociale innovatie is nog nooit zo groot geweest.
Het zou een zegen zijn voor werkende ouders als we nu eindelijk de 5-daagse werkweek en 8-urige werkdag los kunnen laten. Dat zorgt niet alleen voor minder verzuim, maar ook verloop. Het belang van sociale innovatie is nog nooit zo groot geweest. Helaas weigeren nog altijd veel organisaties te innoveren en ben ik bang dat de verzuimcijfers alleen maar hoger en hoger zullen worden – mede dus ook door het gebruik van A.I.
Over de auteur
Dit artikel is geschreven door Louis Goulmy (Werkvierentwintig.nl), auteur van het boek Echte mannen werken 4 dagen.
Lees ook
- Personeelstekorten? Kijk eerst naar het ziekteverzuim (en de lengte van de werkweek)
- Waarom cv en motivatiebrief objectieve selectie in de weg zitten
- A.I. als jaknikker: waarom A.I. je vaker gelijk geeft dan je lief is