Het artikel gaat hieronder verder.
In de Grondwet staat het niet genoemd. Daar staat in artikel 1 expliciet dat je niet mag discrimineren op bijvoorbeeld godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid. Gewicht staat er daar niet bij. In België staat in de federale Antidiscriminatiewet van 2007 wel expliciet een verbod op discriminatie op basis van onder meer ‘fysieke of genetische kenmerken’ en ‘gezondheidstoestand’. Een formulering waar je enigszins ruimdenkend ook wel gewicht onder zou kunnen verstaan.
‘Dat er in Nederland formeel geen wetgeving voor is, wil niet zeggen dat er geen probleem is.’
Maar dat er in Nederland formeel geen wetgeving voor is, wil niet zeggen dat het geen probleem is, meldt kennisinstituut Movisie in een nieuwe notitie. ‘Ervaringsverhalen en internationaal wetenschappelijk onderzoek geven zelfs aan dat het om een ernstig probleem gaat’, zo valt erin te lezen. Om een voorbeeld te geven: in een onderzoek in Zweden maakten mannen met hetzelfde cv maar met een hoog gewicht 6% mínder kans op een baan dan mannen met een laag gewicht. Bij vrouwen was het verschil zelfs 8%. En zo blijken er nog wel meer studies te vinden.
‘Zwaar probleem’
Volgens Movisie is discriminatie van mensen met een hoog gewicht ‘een structureel probleem’. Het kennisinstituut beveelt dan ook aan ‘om te luisteren naar de vaak schrijnende ervaringsverhalen, om deze verhalen serieus te nemen en te erkennen als belangrijk. Het is een maatschappelijk probleem dat een effectieve aanpak nodig heeft. Het ontbreken van Nederlands onderzoek naar dit probleem is mogelijk een signaal dat het probleem bij beleidsmakers en overheid nog onvoldoende in beeld is.’ Daarom raden ze bijvoorbeeld ook praktijktesten aan om te kijken hoe wijdverbreid het probleem in de praktijk is.
In de notitie heeft Movisie ook enkele internationale aanpakken en strategieën beschreven die effectief kunnen zijn in de bestrijding van gewichtsdiscriminatie op de arbeidsmarkt. ‘Mogelijk is het ook noodzakelijk om beleid en wetgeving aan te passen’, aldus Movisie, dat op donderdag 13 augustus 2026 een webinar over discriminatie op grond van gewicht organiseert. ‘Het huidige juridisch kader biedt te weinig aanknopingspunten om dit te bestrijden. Daarom bevelen we aan na te gaan hoe en op welke manier gewichtsdiscriminatie via wetgeving maar ook via beleid effectiever en doeltreffender kan worden bestreden.’
120 studies bekeken
Movisie bekeek voor de publicatie ruim 120 internationale wetenschappelijke studies waarbij de focus lag op discriminatie van ‘mensen met een hoog gewicht’. Ook verkenden de onderzoekers initiatieven, organisaties en personen die in Nederland gewichtsdiscriminatie op de arbeidsmarkt bespreekbaar maken of aanpakken. Hieruit bleek dat negatieve stereotypen over mensen met hoog gewicht wijdverbreid zijn. Onderzoeker Hanneke Felten: ‘Deze stereotypen worden mede gevoed door het idee dat een hoog gewicht een individuele verantwoordelijkheid en keuze is en in strijd zou zijn met sociale normen rond gezondheid en arbeidsethos.’
‘De stereotypen worden mede gevoed door het idee dat een hoog gewicht een individuele verantwoordelijkheid en keuze is.’
Uit experimenten blijkt dat werkgevers kandidaten met een hoog gewicht minder vaak uitnodigen, lager beoordelen en minder vaak aannemen, vervolgt ze, net als onderzoek laat zien dat deze mensen lagere lonen, minder promotiekansen en negatievere functioneringsbeoordelingen krijgen. Daarnaast krijgen werknemers met een hoog gewicht te maken met pesten, intimidatie en sociale uitsluiting op de werkvloer. Maar doordat gewicht geen aparte, erkende discriminatiegrond is in Nederland en in bijna heel Europa is het wel lastig om het probleem juridisch aan te pakken.
Denkbeeldig contact
Internationaal blijken wel al allerlei aanpakken onderzocht die deze vorm van discriminatie in de praktijk kunnen verminderen. Zo haalt Felten bewijs aan dat een ‘gestructureerd interview’ – onderdeel van objectief werven en selecteren – discriminatie kan verminderen in het selectieproces, ook van mensen met een hoog gewicht. ‘Vaste vragen, vooraf vastgestelde criteria en scorekaarten kunnen de invloed van vooroordelen verkleinen.’ Een ander voorbeeld van een bewezen aanpak noemt ze ‘denkbeeldig contact’. ‘Het indenken dat je een positieve ontmoeting hebt met een persoon met een hoog gewicht kan discriminatie verminderen.’
‘Het indenken dat je een positieve ontmoeting hebt met een persoon met een hoog gewicht kan discriminatie verminderen.’
Mede-onderzoeker Nienke de Wit: ‘Uit blogs, vlogs, sociale media en journalistieke bronnen komt naar voren dat mensen met een hoog gewicht structureel te maken krijgen met negatieve stereotypering, moraliserende oordelen over leefstijl en uitsluiting en microagressies. Deze patronen komen terug in verschillende domeinen, waaronder de gezondheidszorg, media en werk. Media lijken in het bijzonder een belangrijke rol te spelen in het reproduceren van stereotypen en het promoten van een dun schoonheidsideaal.’
Tegelijkertijd merkt ze op dat ‘een groeiende tegenbeweging’ zichtbaar is, waarin influencers en activisten zich juist inzetten voor meer diverse en inclusieve representatie, ook van mensen met een hoger gewicht. Dit laat volgens de onderzoekers zien ‘dat beeldvorming zowel een bron van uitsluiting als een aangrijpingspunt voor verandering is.’