Jongeren massaal in te kleine contracten: alleen al de zorg laat zo 20.000 fte onbenut

Van alle werknemers jonger dan 30 jaar wil meer dan twee derde het liefst fulltime – 36 uur of meer – aan de slag, terwijl slechts 53 procent dat daadwerkelijk doet. Daarmee blijft jaarlijks bijna 120.000 fte aan jong arbeidspotentieel onbenut, blijkt uit nieuw onderzoek van Intelligence Group. Met name in de zorg en het onderwijs levert dit nog veel kansen op, aldus Intelligence Group-CEO Geert-Jan Waasdorp. ‘Een van de grootste misverstanden over jongeren op de arbeidsmarkt is dat zij minder uren zouden willen werken of geen fulltimebaan zouden ambiëren. Het tegendeel is waar.’

‘Een van de grootste misverstanden over jongeren is dat zij geen fulltimebaan zouden ambiëren. Het tegendeel is waar.’

Uit het onderzoek blijkt dat veel jongeren eerder méér dan minder uren willen werken en bij voorkeur fulltime. ‘Maar ze zitten vooral in bepaalde sectoren en beroepen vast in kleine deelcontracten’, stelt Waasdorp. Waar 50-plussers de laatste jaren – zeker na de coronacrisis – vaker minder uren in de week zijn gaan werken en de mid-career-groep qua aantal gewerkte uren behoorlijk goed aansluit bij hun ideale werkweek, zijn het vooral de jongeren bij wie de afstand tussen wens en werkelijkheid groot is, blijkt uit het onderzoek.

‘Onnodige krapte’

‘Deze onderbenutting van talent zorgt voor onnodige krapte op de arbeidsmarkt in knelpuntsectoren, maar ook de ontwikkeling van een generatie komt daarmee onder druk te staan’, concludeert Waasdorp. ‘De strikte formatieplekken, het niet kunnen combineren van contracten, fiscale belemmeringen en flexcontracten zijn oorzaken van deze onderbenutting. Het is eerder een beleids- en politieke keuze om jongeren onder te benutten, dan dat deze jongeren niet meer uren zouden willen maken.’

‘Er blijft door onderbenutting in totaal zelfs 64.000 fte op de plank liggen.’

De mismatch zit vooral in sectoren waar personeelstekort al jaren een van de grootste uitdagingen vormt. In de zorg blijft onder jongeren op jaarbasis omgerekend bijvoorbeeld zo’n 20.600 fte aan extra arbeidscapaciteit liggen. Ook in sociaal-maatschappelijke beroepen (9.700 fte) en het onderwijs (9.400 fte) is sprake van aanzienlijke onderbenutting onder jongeren. In deze 3 cruciale sectoren samen blijft hiermee jaarlijks 40.000 fte aan jong arbeidspotentieel op de plank liggen. Als alle leeftijdsgroepen binnen de beroepsbevolking worden meegenomen, stijgt het getal in deze beroepsgroepen zelfs naar 64.000 fte.

Niet overal

Niet in alle vakgebieden willen jongeren overigens vaker fulltime werken. In HR, productie en kwaliteitsmanagement geven ze juist aan gemiddeld iets minder te willen werken dan zij nu doen. De onderbenutting is daarnaast ook geen fenomeen dat zich tot jongeren beperkt. Over de gehele werkende bevolking bekeken, voert ook de zorg (verpleging, verzorging en welzijn) de lijst aan met in totaal 36.100 onbenutte fte, gevolgd door onderwijs, horeca, sociaal-maatschappelijke beroepen en paramedische dienstverlening.

‘Dit laat zien dat een deel van de oplossing voor de krapte niet buiten, maar binnen organisaties zelf ligt’

Ook in onderzoek en wetenschap, communicatie en productie bestaat nog ruimte om meer arbeidsuren te benutten, zo blijkt uit de cijfers. Daarmee komt het landelijke onbenutte arbeidspotentieel onder werkenden uit op 164.000 extra fte. Ict’ers, administratief medewerkers en mensen in de transportsector zeggen dan weer graag minder te willen werken dan ze nu doen. ‘De cijfers laten zien dat een deel van de oplossing voor de arbeidsmarktkrapte niet buiten, maar binnen organisaties zelf ligt’, aldus Waasdorp.

Uitbetalen van overuren

Door contracten en roosters beter af te stemmen op het gewenste arbeidsaanbod van medewerkers kunnen werkgevers volgens hem een aanzienlijk deel van hun personeelsvraag invullen zonder nieuwe mensen te hoeven aantrekken. ‘Ook het (direct) uitbetalen van overuren is een effectief instrument om onderbenutting terug te dringen en/of meer gebruik te maken van het aanwezige talent en de beschikbare capaciteit. Zo wordt het een stuk kansrijker om bestaande tekorten in de grootste knelpuntberoepen substantieel terug te dringen.’

‘De onbekendheid van de Wfw maakt dat de structurele onderbezetting van talent niet doorbroken wordt.’

Ook werknemers zouden vaker zelf een beroep kunnen doen op meerwerk, door bijvoorbeeld gebruik te maken van de Wet flexibel werken (Wfw). Daarmee kunnen werknemers hun werkgever verzoeken om meer uren te mogen werken. Zo’n verzoek kan alleen worden geweigerd bij een zwaarwegend bedrijfs- en dienstbelang. Waasdorp: ‘De onbekendheid van de wet en het beperkt meenemen van deze wet in cao’s maakt dat de structurele onderbezetting van talent niet wordt doorbroken en de tekorten daarmee in stand blijven.’

Lees ook

• ‘Impact A.I. grootst bij callcenters en accountants, marketeers gebruiken meest A.I. bij zoeken’
• Alle Data Donderdagen