Zou het nu dan eindelijk afgelopen zijn met een ankerpunt uit decennia recruitmentpraktijk? Is de motivatiebrief dan echt uit de gratie? Zou het kantelpunt bereikt zijn? Het is waarschijnlijk nog te vroeg om dat te concluderen. Maar onderzoek van Selection Lab onder iets meer dan 800 actieve sollicitanten laat in elk geval wel een opvallende ontwikkeling zien: 26% schreef al helemaal geen motivatiebrief voor deze sollicitatie. ‘Of de werkgever er geen vroeg, of de kandidaat er zelf voor koos hem weg te laten, dat kunnen we op basis van deze data niet zeggen’, aldus de onderzoekers.
72,5% van de kandidaten gelooft niet (volledig) dat een motivatiebrief een eerlijk beeld geeft van hun geschiktheid.
Maar wat ze dus wel zeker zeggen te weten: een kwart van de sollicitanten (die allemaal midden in een echt sollicitatieproces, met een assessment, zaten) doorliep het hele proces tot nu toe zónder de jarenlang zo onmisbaar geachte motivatiebrief. En: van de kandidaten die niet geloven dat een motivatiebrief een eerlijk beeld geeft, schreef 41% er sowieso helemaal geen. Maar ook bij wie er wél in zegt te geloven was dat nog altijd 15%. In totaal gelooft trouwens 72,5% van de kandidaten niet (volledig) dat een motivatiebrief een eerlijk beeld geeft van hun geschiktheid.
Geen Gen Z-verhaal
‘De motivatiebrief sterft niet door een decreet van experts. Hij sterft doordat kandidaten hem één voor één laten vallen’, concluderen de onderzoekers. En het is heus niet alleen een Gen Z-verhaal. Sterker nog: de data laten misschien wel het tegenovergestelde zien. Onder de onderzochte 18- tot 25-jarigen liet 23% de brief achterwege. Onder 36- tot 45-jarigen was dat 31%, en onder 46- tot 55-jarigen 32%. Oudere kandidaten stoppen dus vaker met de motivatiebrief dan jongere, kun je concluderen.
25,5% van de kandidaten gebruikte A.I. om de brief te schrijven of te verbeteren.
Ook als het gaat om A.I.-gebruik laten de resultaten bepaald geen geen simpel generatieverhaal zien. Kandidaten van 56 jaar en ouder gaven zelfs vaker aan dat A.I. het grootste deel van hun brief schreef (7,5%) dan 18- tot 25-jarigen (2,5%). De scepsis over de motivatiebrief, en het gemak waarmee mensen A.I. erbij pakken om hem te schrijven, is dus geen ‘jongerending’. Het is breed gedragen over alle leeftijden heen. Wat verder opvalt: 25,5% van de kandidaten gebruikte A.I. om de brief te schrijven of te verbeteren. Slechts 3,5% liet A.I. het grootste deel schrijven; 22% gebruikte A.I. om de eigen tekst te verbeteren.
Voorspellende waarde
De motivatiebrief mat al nooit motivatie, concluderen de onderzoekers. ‘Hij mat schrijfvaardigheid, en de bereidheid jezelf te verkopen op papier. Nu A.I. die drempel wegneemt, zegt een gelikte brief nog minder dan hij al deed. En kandidaten weten dat zelf het beste: hoe minder ze in de brief geloven, hoe vaker ze hem gewoon laten vallen. Organisaties die het anders aanpakken selecteren sneller, eerlijker en objectiever. Niet op basis van hoe goed iemand een brief schrijft, maar op basis van wie iemand is en wat die kan…’
‘Nu A.I. drempel bij motivatiebrieven wegneemt, zegt een gelikte brief nog minder dan hij al deed.’
Het onderzoek van Selection Lab sluit aan bij eerder onderzoek van Tilburg University en uitgeverij Rendement, waaruit blijkt dat 80% van de organisaties nog steeds vraagt om een motivatiebrief, maar ook zij steeds beter snappen dat zo’n brief nauwelijks voorspellende waarde heeft. En taalmodellen als ChatGPT, Copilot en Gemini hebben dat nog eens versterkt, zo laat het onderzoek zien.
De brief: beter, maar zegt minder
Een recent gecontroleerd experiment van Tilburgse economen onderstreepte dat nog eens. Werkzoekende studenten kregen wel of geen toegang tot ChatGPT bij het schrijven van hun motivatiebrief. Recruiters van Philips, PwC, Rabobank en VodafoneZiggo beoordeelden de brieven vervolgens zonder te weten welke met A.I. waren geschreven en welke niet. Wat bleek? Met A.I. stijgt de gemiddelde kwaliteit: minder spelfouten, formelere zinnen, betere inleidingen en slotzinnen. Maar precies de 2 dingen waar een motivatiebrief ooit om draaide, namelijk: persoonlijke motivatie en een heldere eigen schrijfstijl, maakt A.I. nauwelijks sterker.
Soms maakt ChatGPT een motivatiebrief zelfs complexer en minder leesbaar…
Soms maakt ChatGPT een tekst zelfs complexer en minder leesbaar, zo was de conclusie. Het instrument wordt gepolijster, niet onderscheidender. Nog veelzeggender: in een tweede experiment konden recruiters niet beter dan het toeval vaststellen of een brief met A.I. was geschreven. Het signaal dat een motivatiebrief ooit pretendeerde te geven – oprechte motivatie zichtbaar maken – is daarmee feitelijk onbetrouwbaar geworden. Alleen als recruiters vooraf te horen kregen dat een sterke brief volledig menselijk werk was, beoordeelden ze die nog merkbaar positiever.

%20(1).png)
