Het artikel gaat hieronder verder.
Je zou het zo op het eerste gezicht misschien niet verwachten. Nederland heeft de naam dat alle lonen er vastliggen in cao’s, dat over elke tiende van een procent eindeloos wordt gebakkeleid, en dat salarissen onwrikbare en onvervreemdbare rechten zijn als ze eenmaal zijn overeengekomen. Maar als je het anders bekijkt, blijkt Nederland juist opvallend genoeg het meest volatiele land in de wereld als het om beloning gaat. Althans, dat is wat Indeed recent deed, door te kijken naar de salarissen die in vacatures (in 8 landen) worden aangegeven voor bepaalde functies, en hoe die in de loop van de tijd veranderen (omhoog dan wel omlaag).
Let wel: het gaat hier dus om functies en vacatures, níet om individuen. Maar het toont volgens Indeed wel aan dat nergens de salarissen zo snel meebewegen met economische veranderingen als in Nederland, vergeleken met andere Europese en Noord-Amerikaanse landen (en Japan, hekkensluiter in dit overzicht). Dat levert volgens de onderzoekers kansen op voor werkzoekenden: ‘In een markt waar lonen continu bewegen, is timing cruciaal. Wie actief vergelijkt of switcht, profiteert het meest.’ En voor werkgevers betekent het volgens hen dat ‘geen jaarlijkse exercitie meer is, maar een doorlopend concurrentiemiddel in de strijd om talent.’
Hersteld sinds corona
Uit de analyse blijkt niet alleen dat in Nederland de lonen relatief snel op en neer kunnen gaan over tijd, maar ook dat ze over het algemeen behoorlijk hersteld zijn sinds de inflatiepiek die begin 2021, min of meer na de coronapandemie, zichtbaar was. De reële koopkracht voor de gemiddelde Nederlander zit volgens Indeed nu op 99,7% van dat punt, terwijl landen als Spanje (96,2%) en vooral Italië (89,9%) hier nog een duidelijke dip laten zien. Ook in Japan en Canada blijven de (geadverteerde) reële salarissen nog achter bij die van begin 2021, terwijl die in het VS en het VK ook alweer volledig hersteld zijn (en soms zelfs daar voorbij).
De snelheid in hoe vaak en in welke mate de lonen worden aangepast, bepaalt volgens de onderzoekers een groot deel van dat herstel. ‘Onze analyse van lonen in vacatures in 8 grote economieën gedurende de afgelopen 8 jaar laat zien dat geadverteerde lonen in sommige landen vaker veranderen dan in andere, variërend van ongeveer 2 keer per jaar in Nederland tot minder dan 1 keer per jaar in Japan. Omdat lonen doorgaans periodiek en in discrete stappen worden bijgesteld, kan het even duren voordat ze zich aanpassen aan schokken.’ Maar in Nederland gaat dat dus relatief snel, zeggen ze, wat de arbeidsmarkt relatief flexibel maakt.
De loongroei vertraagt
Volgens de meest recente gegevens van de Indeed Wage Tracker is de groei van de geadverteerde lonen er de laatste tijd overigens wel aardig uit, wat ook aansluit bij recente gegevens over de Nederlandse loonontwikkeling. Kijkend naar het driemaandelijkse gemiddelde, daalde de jaar-op-jaar groei van de geadverteerde lonen in de eurozone van 3,1% in januari 2025 naar 2,3% in januari 2026, waarbij de onderzoekers wel opmerken dat ‘in verschillende landen de loongroei nog steeds ruim boven de inflatie ligt.’ Met name in Nederland is dat volgens hen het geval, met 2,0 procentpunt méér loongroei (4,2%) dan inflatie (2,2%).
Het lokale inflatietempo hangt overigens nauwelijks samen met de lokale frequentie van loonveranderingen in de verschillende landen, constateren de onderzoekers. ‘In plaats daarvan lijken structurele kenmerken van de arbeidsmarkt – waaronder de sterkte van vakbonden, wetgeving ter bescherming van werknemers en loonvaststellende instellingen – een grotere rol te spelen.’ Ook de samenstelling van de beroepsgroep speelt waarschijnlijk een rol. ‘Lager betaalde functies zijn bijvoorbeeld vaak meer gestandaardiseerd, waarbij het loon vaak nauw verbonden is met het minimumloon.’
Is het krapte?
Hebben de loonontwikkelingen ook direct te maken met de krapte op de arbeidsmarkt? Met andere woorden: zorgen personeelstekorten voor een opwaartse druk op de geboden salarissen? Dat blijkt wel mee te vallen (of tegen, zo je wil), aldus de onderzoekers. ‘Het trage reële loonherstel in Zuid-Europa lijkt bijvoorbeeld niet te worden veroorzaakt door een zwakke vraag naar arbeidskrachten. Integendeel, zoals eerder onderzoek aantoont, blijven de vacatures in Italië en Spanje ruim boven het niveau van vóór de pandemie, wat wijst op een robuuste vraag naar werknemers.’ Maar dit vertaalde zich dus niet in een snelle reële loongroei.
‘In flexibele markten zoals Nederland kunnen lonen mee verlagen als de omstandigheden afkoelen.’
En dat heeft volgens Indeed dan weer te maken met bijvoorbeeld ‘vertragingen bij het vernieuwen van collectieve arbeidsovereenkomsten in Italië en een groter arbeidsaanbod door immigratie in Spanje’. Wat dat betreft staat Nederland er dus goed voor, stellen ze. ‘In flexibelere markten zoals die van Nederland kunnen lonen mee verlagen als de omstandigheden afkoelen, maar weer aantrekken als de vraag naar werknemers toeneemt. In meer rigide markten dreigt de vertraging ertoe te leiden dat werknemers gedurende langere perioden geen reële loongroei ervaren.’