Het artikel gaat hieronder verder.
Voor de nieuwste editie van zijn Global AI Jobs Barometer analyseerde PwC meer dan een miljard vacatures in 27 landen. Daaruit kwam het tot een opvallende conclusie: entry-level functies verdwijnen helemaal niet door A.I., maar ze veranderen wel van karakter. Vacatures voor starters in beroepen met een hoge A.I.-blootstelling vragen steeds vaker om vaardigheden die 10 jaar geleden uitsluitend van meer ervaren werknemers werden verwacht. PwC noemt dit fenomeen ‘seniorisatie’.
‘De traditionele relatie tussen ervaring en expertise verandert.’
In de meest A.I.-gevoelige beroepen is 52% van de vaardigheden die vacatures in starterfuncties vragen, traditioneel meer verbonden aan ervaren werknemers, zo meldt het onderzoek. In de minst blootgestelde beroepen ligt dat percentage op slechts 7%. Denk aan zaken als oordeelsvorming, stakeholdermanagement, leiderschap en strategische besluitvorming – vaardigheden die voorheen pas na jaren werkervaring werden opgebouwd. ‘De traditionele relatie tussen ervaring en expertise verandert’, aldus Peter Brown, Global Workforce Leader bij PwC.
Adieu, klassieke startersbaan
De cijfers over baangroei onderstrepen de verschuiving. Vacatures voor deze ‘geseniorde’ startersfuncties groeiden sinds 2019 met 35%, terwijl klassieke entry-level vacatures in dezelfde periode met 10% daalden. De groei zit dus niet in functies waarin een net afgestudeerde rustig kan inwerken, maar in rollen die vanaf de eerste werkdag oordeelsvermogen en initiatief verwachten. Voor starters betekent dat een hogere instapdrempel, terwijl het werk waarmee ze die vaardigheden zouden kunnen leren – eerste analyses, documentcontrole, data-opschoning – simpelweg steeds minder bestaat.
De groei zit in functies die vanaf de eerste werkdag oordeelsvermogen en initiatief verwachten.
Dat past in een breder patroon dat PwC een two-track arbeidsmarkt noemt. In ‘geprofessionaliseerde’ functies (PwC noemt radiologen en – opvallend genoeg -recruiters als voorbeeld) neemt A.I. steeds meer routinetaken over, waardoor menselijke expertise juist belangrijker wordt. In ‘gedemocratiseerde’ functies maakt A.I. het werk zó eenvoudig dat bijna iedereen het kan uitvoeren, zoals bij bepaalde IT-service- of administratieve functies. Geprofessionaliseerde banen groeien ongeveer 2 keer zo snel en kennen volgens het onderzoek een 42% snellere loongroei dan gedemocratiseerde banen.
Flinke A.I.-loonpremie
Ook de salariscijfers in het onderzoek wijzen in dezelfde richting. De gemiddelde loonpremie voor werknemers met A.I.-vaardigheden (tegenover mensen zonder die skills) steeg naar 62% in 2025, tegenover 57% een jaar eerder, en loopt in sectoren als consumentenmarkten op tot meer dan 100%. PwC’s Global Chief A.I. Officer Joe Atkinson stelt dat bedrijven met het grootste rendement op A.I. de technologie inzetten om menselijke expertise te versterken in plaats van puur op automatisering te koersen – en daardoor verder uitlopen op productiviteit en personeelsgroei.
De functie-eisen zijn sneller ‘geseniord’ dan de loonschalen.
De beloning roept overigens nog wel spanning op, A.I.-bonus of niet. Startersfuncties vragen nu dan wel vaardigheden van ervaren professionals, het salaris is daar niet automatisch op aangepast. De functie-eisen blijken sneller ‘geseniord’ dan de loonschalen. Werkgevers geven hoog op van A.I-vaardigheden, maar dat betekent nog niet dat een starter die strategisch oordeelsvermogen moet tonen, ook wordt betaald alsof hij dat al jaren bezit. Dat kan op termijn een retentieprobleem worden, denken de onderzoekers: starters die structureel meer wordt gevraagd dan waarvoor ze worden betaald, merken dat – en de arbeidsmarkt ook.
Nederland: A.I. in opkomst
Er is in het grote PwC-onderzoek ook een apart hoofdstuk voor Nederland ingeruimd. Daaruit blijkt dat het aantal vacatures dat om A.I.-vaardigheden vraagt, tussen 2022 en 2025 met slechts 5.000 groeide (van 52.000 naar 57.000), terwijl het aandeel binnen het totale vacatureaanbod wel doorsteeg, van 1,5% naar 2,1%. Oftewel: steeds meer vacatures vragen om A.I.-vaardigheden, ook al stagneert het absolute volume. Opvallend is wel dat álle sectoren in 2025 een stijging in het aantal A.I.-vacatures lieten zien, wat volgens de onderzoekers duidt op een brede, sectoroverstijgende beweging.
Bij de loonpremies tekent zich een grilliger beeld af dan op wereldschaal. In Nederland is er geen consistent verband tussen A.I.-blootstelling en loonpremie: TMT (technologie, media, telecom, 14%) en maakindustrie (15%) betalen het meest extra voor A.I.-vaardigheden, terwijl overheid (-2%) en financiële dienstverlening (-8%) juist een negatieve premie laten zien. Opvallend: juist een sector als financiële dienstverlening is weliswaar relatief sterk blootgesteld aan A.I., maar de vraag naar A.I.-vaardigheden blijft daar dus achter bij wat je op basis daarvan misschien zou verwachten.
Tellingsdilemma
Er is ook een tellingsvraagstuk dat de Barometer niet volledig oplost. Volgens PwC’s Chief A.I. Officer Dan Priest groeit de markt voor starters in absolute aantallen nog altijd: ongeveer 11 miljoen (Amerikaanse) vacatures voor starters in 2025, tegenover 7,3 miljoen in 2018. Maar meer vacatures betekent volgens hem niet automatisch meer klassieke instapbanen die voorbereiden op groei. In de meest A.I.-gevoelige sectoren blijkt de groei zich juist in oordeelsintensieve functies te concentreren, waardoor het aandeel echte entry level jobs binnen de totale groei kan krimpen, ook al stijgt het totaal.
In de meest A.I.-gevoelige sectoren blijkt de groei zich juist in oordeelsintensieve functies te concentreren.
PwC werkte voor een aanvullend onderzoek samen met het World Economic Forum, op basis van data van meer dan 9.000 starters in 48 landen. Daaruit blijkt dat wereldwijd meer dan 500 miljoen jongeren tussen 15 en 24 jaar deel uitmaken van de beroepsbevolking, en dat 37% van hen werkt in een beroep met een gemiddelde tot hoge blootstelling aan A.I.-gedreven taakverandering. Van de starters geeft 45% aan door A.I. juist méér te werken, en 28% verwacht dat over 3 jaar minder dan de helft van hun huidige vaardigheden nog relevant is.
4 bewuste keuzes nodig
Dat onderzoek wijst op 4 gebieden waar bewuste keuzes nodig zijn: hoe organisaties toegankelijke instapfuncties kunnen blijven creëren, hoe functies meebewegen met veranderende taken, hoe ze toekomstige managers en specialisten blijven opleiden, en hoe onderwijs aansluit op een snel veranderende arbeidsmarkt. De boodschap is dat positieve uitkomsten niet vanzelf ontstaan – organisaties die er bewust mee omgaan en blijven investeren in jong talent, zijn volgens PwC degenen die uiteindelijk zullen profiteren.
Het inwerktraject dat vroeger via routinewerk vanzelf ontstond, moet je nu meer bewust ontwerpen.
Voor HR-afdelingen ligt er een concrete opgave: het inwerktraject dat vroeger via routinewerk vanzelf ontstond, moet nu meer bewust worden ontworpen. De taken op de werkvloer die vroeger de basis vormden voor goed oordeelsvermogen, zijn verdwenen. Het opleiden van ervaren juniors vereist nu doelbewuste begeleiding en ervaring, niet leren door simpelweg routinewerk te verrichten. Mentorschap, gerichte blootstelling aan complexe besluitvorming en vroege training in stakeholder-management worden daarmee geen ‘nice to have‘, maar eerder voorwaarde om over een paar jaar nog over een werkende talentpijplijn te beschikken.
Lees ook
- Is niet A.I., maar juist krapte de oorzaak voor het dalend aantal banen voor jongeren?
- ‘A.I. is echt drogreden voor verdwijnen junior-banen’
- ‘Banenverlies voor jongeren door A.I.? Er is nog geen enkele reden tot paniek’
- Laura Bas: ‘A.I. neemt misschien taken over, maar geen talent, empathie of creativiteit’
- Jongeren hebben steeds minder te kiezen: aantal vacatures daalt in 2 jaar tijd met een kwart
Meer lezen?
Download hier een recent rapport over jongeren, A.I. en de arbeidsmarkt.