Gem. leestijd 4 min 112x gelezen

Ronald Dekker: ‘Zorg voor goeie banen, en pak zo de krapte in de zorg aan’

De arbeidsmarkt in de zorg heeft geen wervingsprobleem – ze heeft een probleem met de kwaliteit van werk. Ronald Dekker legt uit waarom slim automatiseren en zeggenschap voor medewerkers de sleutel zijn tot meer duurzame oplossingen.

Ronald Dekker Op 13 mei 2026

Ronald Dekker: ‘Zorg voor goeie banen, en pak zo de krapte in de zorg aan’

De arbeidsmarkt is krap, maar het probleem van de arbeidsmarkt is vooral dat er een tekort is aan ‘goeie banen’. Zowel de vermaarde Turks/Amerikaanse econoom Dani Rodrik als de Utrechtse hoogleraar Sonja Bekker zeggen met zoveel woorden hetzelfde, voor respectievelijk de Verenigde Staten en Nederland. En beiden zijn ze vrij precies over wat dat dan is: een goeie baan.

‘Een goede baan geeft je vier dingen: inkomen, stabiliteit, vakmanschap en zeggenschap.’

Ik heb zelf ooit, in de stellingen bij mijn proefschrift, geroepen dat het niet aan mij als onderzoeker was om te bepalen wat een goeie of een slechte baan is. Maar zowel Rodrik als Bekker stellen terecht dat er wel heel veel onderzoek is gedaan naar wat werkende mensen zelf ‘een goeie baan’ vinden. En ze denken dan niet alleen aan arbeidsvoorwaarden als een goed salaris, maar ook aan een zekere mate van invloed op en autonomie in het werk. Daarnaast hechten veel werkende mensen aan een zekere mate van zekerheid en voorspelbaarheid en aan de mogelijkheid om beter te worden in je werk.

Leren van de maakindustrie

Traditioneel beschouwen we de ouderwetse ‘banen voor het leven’ in de maakindustrie als goeie banen. Maar dat leidt volgens Rodrik ertoe dat we ons om de verkeerde reden blind staren op de werkgelegenheid in de maakindustrie. Overal ter wereld, niet alleen in de VS maar ook in China, loopt de industriële werkgelegenheid rap terug. We zijn wereldwijd zo goed en efficiënt geworden in het maken van spullen, dat we daar steeds minder mensen voor nodig hebben.

‘We zijn wereldwijd zo goed en efficiënt geworden in het maken van spullen, dat we daar steeds minder mensen voor nodig hebben.’

Als het om goeie banen gaat, moeten we het dus niet meer van de maakindustrie hebben, maar eerder van dienstensectoren, zoals de zorg, die Rodrik noemt als onbetwist grootste groeier in werkgelegenheid. Wél kan de maakindustrie als voorbeeld gelden voor hoe je door technologische innovatie en automatisering tot goeie banen komt. Slim automatiseren komt in de maakindustrie neer op behoud van voldoende autonomie en ontwikkelmogelijkheden in het werk.

In veel westerse landen is dat voor een belangrijk deel afgedwongen door vakbonden. In de Japanse Lean-filosofie zit er ook een grens aan automatisering, omdat die filosofie onderkent dat ‘de mens’ niet helemaal te vervangen is in productieprocessen. Productiviteitswinsten en betere banen gaan er ‘hand in hand’. En dat betekent dus niet dat automatisering ‘automatisch’ tot betere banen leidt. Het kan ook zo zijn dat streven naar – of afdwingen van – betere banen tot meer succesvolle automatisering leidt. Hoe dan ook: automatisering zónder aandacht voor de kwaliteit van arbeid heeft minder zegenrijke effecten dan mét.

Buurtzorg als blauwdruk

En de vraag is nu of die zegenrijke combinatie ook te realiseren is in dienstensectoren zoals de zorg. Rodrik verwijst in de podcast naar het Nederlandse Buurtzorg (‘Boertsorgh’), waar zelfsturende teams hebben geleid tot efficiency en kostenvoordelen, terwijl de kwaliteit van arbeid op peil bleef. En dat je dat daar onder meer kunt zien aan het lagere personeelsverloop. Een groot verloop is namelijk én een enorme kostenpost voor de organisatie én een enorme red flag voor problemen met de kwaliteit van arbeid.

‘Medewerkers die een betere kwaliteit van arbeid ervaren, leveren doorgaans betere diensten.’

In de Nederlandse zorg is al langer bekend dat de krapte niet per se om een wervingsprobleem gaat, maar eerder om een ‘verloopprobleem’ waar niet tegenop te werven is. Een aanpak voor de krapte op de arbeidsmarkt in de zorg kan dus niet zonder aandacht voor de kwaliteit van het werk. En van dat laatste is ook bekend dat de kwaliteit van de zorg – zoals ervaren door patiënten – sterk correleert met de kwaliteit van werken in de zorg – zoals ervaren door zorgmedewerkers. Voor onderwijs en andere dienstensectoren geldt grosso modo hetzelfde: medewerkers die een betere kwaliteit van arbeid ervaren, leveren betere diensten.

Begin bij wie er al werkt

Werkgevers in dienstensectoren, met name in de zorg, doen er daarom goed aan te streven naar: slim automatiseren. Oftewel: meer doen met minder mensen. En dat betekent ook dat ze al die slimme mensen die al bij hen in dienst zijn laten meedenken over die automatisering. Zo wordt hun werk interessanter en ervaren ze meer zeggenschap en ontwikkeling. Zo verhoog je de productiviteit én de kwaliteit van arbeid. Zorg voor goeie banen in de zorg. Dat is de enige manier om duurzaam goeie zorg te kunnen leveren. Want zolang banen niet goed genoeg zijn, los je de krapte niet op met nog meer campagnes.