Het artikel gaat hieronder verder.
We hebben in Nederland 30 jaar lang alles uitbesteed wat we niet begrepen, niet leuk of te duur vonden. Gemak werd beleid. Complexiteit werd gedelegeerd. En daardoor zijn we iets kostbaars kwijtgeraakt: de kennis om dingen zelf te doen. Die drang om alles uit te besteden wreekt zich nu. De geopolitieke ontwikkelingen van de afgelopen 2 jaar hebben iets ongemakkelijks blootgelegd wat al veel langer sluimerde.
Die drang om alles uit te besteden wreekt zich nu.
Solvinity is daarvan een prachtig voorbeeld. De Nederlandse overheid besteedde jarenlang cruciale infrastructuur uit aan dit bedrijf: DigiD, justitiesystemen, gemeentelijke dienstverlening. Een bewuste keuze voor een (toen nog) Nederlandse, soevereine leverancier. Tot het bedrijf plotseling leek te worden overgenomen door het Amerikaanse Kyndryl. Niemand had en heeft daar grip op. En voor veel overheidsdiensten blijkt een overstap op korte termijn naar een andere leverancier simpelweg niet haalbaar, want de afhankelijkheid is te groot. De uitbestedingskeuze van 10 jaar geleden bepaalt zo de bewegingsvrijheid van vandaag.
Makkelijk, goedkoop, schaalbaar
Solvinity is – helaas – geen uitzondering. In Nederland besteden we structureel dingen uit. De digitale leeromgeving van een hele generatie scholieren en studenten hebben we uit handen gegeven aan Amerikaanse techbedrijven. Makkelijk, goedkoop, schaalbaar. De Kiesraad koos echter bewust voor Nederlandse servers en een team van Nederlandse ontwikkelaars voor zijn verkiezingssoftware, omdat iedereen begrijpt dat je zoiets niet moet uitbesteden. Maar bij minder voor de hand liggende systemen ontbreekt die bewustheid, terwijl de afhankelijkheid net zo reëel is. Dat zijn geen incidenten, dat is structureel.
Uitbesteden is laagdrempelig, en als iedereen het doet voelt het veilig.
Bij de discussie over digitale soevereiniteit gaat het meestal over technologie. Welke cloud? Welke provider? Europees of Amerikaans? Maar de echte vraag is eigenlijk een andere: wat is onze kerncompetentie, en hebben we daar nog de mensen voor? Uitbesteden is laagdrempelig, goedkoper op de korte termijn, en als iedereen het doet voelt het veilig. Maar het heeft een prijs. En die betalen we nu: we hebben een tekort aan mensen die nog weten hoe je een platform draait. Laat staan hoe je een database beheert of een netwerk beveiligt. Die kennis is uitgehold.
Tekorten aan mensen
En dat vergroot nou net de kansen van de partijen waar we afhankelijk van zijn geworden, maar waar we juist vanaf willen. De oplossing is dan niet om alles terug te halen. Dat is niet realistisch en ook niet nodig. Cloud is uitbesteding, dat heeft waarde, maar alleen als je het bewust doet. De vraag die elke organisatie zich moet stellen: wat is onze kernactiviteit, en wat hoort daarbij? Wat mag uitbesteed worden, aan wie, en onder welke voorwaarden? Sommige systemen horen thuis bij een Europese partij. Andere mogen bij een hyperscaler, zolang de data en de regie in eigen hand blijven. Die beslissing moet je expliciet, bewust en strategisch nemen.
De oplossing is dan niet om alles terug te halen.
En dan is er nog iets. We moeten weer gaan investeren in mensen die begrijpen hoe infrastructuur werkt. Die platformen kunnen draaien, ze kunnen beveiligen en ook kunnen schalen. En ze moeten dat niet alleen kunnen, maar het ook willen. Omdat het leuk is om te doen, omdat ze er goed voor betaald krijgen en omdat het maatschappelijk en economisch relevant is. Die kennis bouw je niet zomaar op, dat kost tijd. Het vraagt niet alleen iets van die mensen, maar het vraagt vooral veel van ons, het bedrijfsleven. En van de overheid. Alleen op die manier kunnen we de uitbestedingsziekte uit ons systeem werken.
Over de auteur
Over de auteurRobert van der Meulen is Director of Product Strategy bij Leaseweb. Credit foto boven: Solvinity.